Na przełomie XIX i XX wieku technika pasteli stała się bardzo popularną techniką we Francji, w której rozwijało się malarstwo portretowe i rodzajowe (np. Edgar Degas). W Polsce w technice pastelowej swoje prace tworzyli m.in. Stanisław Wyspiański czy Leon Wyczółkowski. Z technicznego punktu widzenia pastele zajmują pośrednie miejsce między malarstwem a rysunkiem. Pastele dzielimy na suche i tłuste.
Pastele suche
Pastele suche stworzone z połączenia barwników, gipsu i specjalnego spoiwa. Z tej mieszanki formuje się w wałeczki, a następnie pozostawia do wyschnięcia. Przed wyschnięciem pastele mają konsystencją ciasta, stąd nazwa pochodząca z języka włoskiego pasta – ciasto. Istotą posługiwania się tymi pastelami jest ścierani i wcieranie ich w szorstkie podobrazie (np. w tzw. welurowy karton posiadający drobne włoski, powiększające przyczepność pasteli do podłoża, papier czerpany, chropowaty, ziarnisty). Warto wybierać papier barwiony, gdyż pastelami zazwyczaj nie zapełniamy całej powierzchni obrazu.
Sztyfty pastelowa mają bardzo bogatą paletę barw, ale można również samodzielnie mieszać kolory na podłożu – poprzez nakładanie kresek lub ich rozcieranie – rozcierać palcami, gumką lub tzw. wiszerem (pracuje się podobnie jak w technice węgla), dla uzyskania odpowiedniej tonacji. Gdy chcemy pracować malarsko skupiamy się na plamie, przenikaniu kolorów, a miej na detalu. Można malować bokiem sztyftu szerokie smugi, a zaostrzonym końcem cienkie kreski zaznaczające kontur.
Prace wykonane suchymi pastelami należy na końcu pokryć fiksatywą (lub lakierem do włosów). Uniknie się wtedy osypywania się kolorów z pracy. Przed spryskaniem należy zdmuchnąć pył powstający podczas pracy.
Pastele tłuste
Tłuste pastele są łatwiejsze do manipulowania gdyż pracuje się nimi podobnie jak kredkami świecowymi (nakładanie kresek, wcieranie pigmentu w obraz). Dodatkowo pastele tłuste – olejne można rozcieńczać za pomocą terpentyny uzyskując efekt podobny do malarstwa olejnego. Pastele tłuste – akwarelowe, rozcieńcza się wodą i, jak nazwa sugeruje, uzyskuje się efekt podobny do akwareli.
***
Technikę pasteli łączy się także dobrze z z innymi technikami. Suche pastele np. z temperą a pastele tłuste – z malarstwem olejnym.
